Als ik na de zomer weer op mijn Crux crosser stap voelt dat altijd erg vertrouwd. Deze fiets past goed bij mij en ik cross al sinds 2017 op verschillende generaties van de Crux. Eind 2022 heb ik een bikefit gehad voor een optimale fietshouding op de Crux. Inmiddels heb ik een nieuw model Crux (deze heeft dezelfde geometrie) en zijn we een aantal jaren verder. Ondanks dat deze fiets nog steeds erg fijn aanvoelt, merk ik soms wat lichte pijntjes in mijn nek en schouders, en heb ik last van rug-en liesklachten. Het is ongeveer 3,5 jaar geleden dat ik een bikefitting heb gehad op deze fiets. Een mooi moment om toch eens te kijken of ik nog wel goed op de fiets.
Body Geometry fit
De term Body Geometry ken je wellicht van verschillende producten van Specialized. Het is niet zomaar een term, maar het staat voor de producten waarmee je lichaam contact heeft met de fiets. Producten voor je voeten (schoenen en zolen), je zitvlak (zadels) en je handen (stuur). De producten voor deze ‘contactpunten’ worden door Specialized ontwikkeld aan de hand van het wetenschappelijk onderbouwde Body Geometry principe. Het doel is blessures te voorkomen, comfort te verhogen en ook te helpen om efficiënter op de fiets te zitten. In mijn geval wordt de bikefit gedaan op basis van een fiets die ik al heb. Maar het is ook mogelijk op een bikefitting te doen voordat je een fiets gaat aanschaffen, zodat je zeker weet dat je de juiste maat en model koopt.
Niet gek dat een bikefitting ook binnen dit Body Geometry principe valt. In het verleden heette dit nog ‘Retül-fit’. Retül is een Amerikaans bedrijf dat al sinds 2012 onderdeel van Specialized is. Zij zijn gespecialiseerd in de meetapparatuur en deze wordt ook gebruikt bij de Body Geometry fit. Net als de ontwikkeling bij fietsen en producten, staat ook de ontwikkeling rondom het bike-fitten niet stil. De komst van nieuwe disciplines, nieuwe fietsen en wijzigende geometrieën heeft veel invloed op je houding op de fiets. Dus dan is een bike-fit wel slim, zodat je weer goed op de fiets zit.
Daar waar je in het verleden als bike-fitter kon kiezen uit race en MTB, is er met de nieuwe software veel meer keuze uit alle disciplines die de wielerwereld kent. Zo is er bij race alleen al keuze uit performance, endurance en active. Waarbij je dus als wedstrijdrijder, lange-afstand of toerrenner op de fiets kan worden gezet. Datzelfde geldt in mijn geval voor de Crux, die zowel als gravelbike als crosser gebruikt kan worden. Dezelfde fiets, die je dus op twee verschillende disciplines kan laten fitten. Het is maar net of je ermee gaat crossen, of juist gravelen.
Hoe werkt een Body Geometry fit?
Maar hoe werkt dat dan? Het principe van de Body Geometry werkt op basis van de hoeken van je lichaam. Voordat je op je fiets stapt, wordt door Peter bekeken hoe lenig je bent en meet hij de hoeken van je lichaam. Bijvoorbeeld de hoek van je heup. Daarnaast kijkt hij ook naar de stand van je voeten en kijkt hij naar de stabiliteit van je knieën bij een squat-beweging. Ook kan ik aangeven of ik nog klachten heb en vraagt Peter hoeveel uur per week ik train en waarvoor ik train. Deze gegevens worden ingevoerd in de software, en meegenomen in de berekeningen.
Als alle gegevens van mijn lichaam zijn ingevoerd, wordt er gekeken naar de specifieke discipline en de fiets waar het om gaat. In mijn geval heeft Peter de software ingesteld voor de discipline cross, en hij geeft daarbij aan dat ik fiets op een Crux met framemaat 54. De software is gekoppeld aan een wereldwijde database waarin alle Body Geometry fit metingen worden opgeslagen. Niet alleen van liefhebbers en amateurs, maar dus ook van alle profs die op Specialized rijden.
Aan de hand van de gegevens uit de database, de ‘gegevens’ van mijn lichaam en eventuele klachten, wordt er door de software een optimale houding berekend. Dit resulteert in een tabel die voor elke hoek in mijn lichaam marges weergeeft, die als uitgangspunt dienen voor een optimale houding. Nu is het aan Peter van Specialized om mijn fiets aan te passen, zodat ‘alle getalletjes groen’ zijn. In de praktijk komt hier natuurlijk veel meer bij kijken, want ik moet ook gewoon lekker en comfortabel op de fiets zitten. Daarbij is de kennis en ervaring van Peter, die al ruim 10 jaar bikefits doet, erg belangrijk zodat hij mijn wensen en gevoel kan vertalen in de juiste houding.
Zooltjes
Tijdens de intake en testen heeft Peter gezien dat mijn enkels naar binnen zakken. Dit gaat ten koste van de stabiliteit van mijn knieën, die daardoor naar binnen komen te staan. Dit ga ik compenseren, want als ik foto’s van mezelf zie, valt me op dat ik met mijn knieën overdreven naar buiten sta tijdens het fietsen. Dat komt vanuit mijn enkels, maar werkt dus door op mijn knieën en later ook mijn heup.
Nog voordat ik op de fiets stap, worden er eerst een paar custom zooltjes aangemeten. Speciale zooltjes voor fietsschoenen. Dit zijn een ander soort zolen dan bijvoorbeeld de steunzolen die je bij een podoloog laat aanmeten voor het wandelen of hardlopen. De Specialized-zooltjes worden aangemeten in zithouding en zijn een stuk dunner. Doordat de zooltjes zo dun zijn heeft het geen invloed op de pasvorm van je fietsschoenen. Je gaat er immers niet mee wandelen. Met behulp van de Retül vacuümtray, wordt er een afdruk gemaakt van mijn voeten. Met behulp van deze afdruk worden de zooltjes verwarmd en gevormd naar mijn voeten. Deze zooltjes moeten ervoor gaan zorgen dat mijn voet stabiel blijft en niet naar binnen zakt als ik kracht moet leveren. Daarbij zal dan mijn knie recht boven mijn voet blijven tijdens de trapbeweging. Hierdoor trap je niet alleen efficiënter, maar voorkom je ook mogelijke klachten.
Meten op de fiets
Nu de zooltjes in mijn schoenen zitten, krijg ik van Peter het Retül-harnas aan en kan ik op de fiets. Dit harnas bestaat uit sensoren die op strategische plekken op je lichaam worden geplaatst. Deze sensoren staan in verbinding met de Retül-meetapparatuur, die het signaal doorgeeft aan de software op de iPad. Met behulp van deze sensoren meet de apparatuur de hoeken die mijn lichaam maakt tijdens het fietsen. Deze komen nu in de tabel, naast de marges die de software aangeeft. En dan blijkt dat er toch nog wel wat aanpassingen gemaakt kunnen worden.
Dit komt niet alleen door de nieuwe en meer uitgebreide software, maar ook doordat je lichaam verandert. Daarnaast is er natuurlijk weleens wat vervangen en gesleuteld aan de fiets, en heb ik ook de nodige schoenplaatjes versleten en rij ik nu met het laatste model S-Works-schoenen. Maar vergeet dan ook niet de ontwikkelingen in de fietswereld. Niet alleen qua producten maar ook ontwikkelingen in houding. Ga maar na: vijf jaar geleden had niemand het over een stuur van 38 cm of 165 mm cranks. Terwijl we nu weten dat dit wel degelijk effect kan hebben.
Kortom, gedurende een aantal seizoenen kan er genoeg veranderen dat van invloed kan zijn op jouw houding of prestaties. Zo’n update van je fietshouding is dan ook niet verkeerd. Als je met klachten van de fiets stapt, is de houding waarschijnlijk niet optimaal en zou ik zeker een fietsmeting doen. En bij het aanschaffen van een nieuwe fiets, is mijn advies om altijd een bikefitting te doen, zodat je zeker weet dat je een goed passende fiets hebt waar je veel plezier van beleeft.
Mijn Body Geometry veranderingen
Tijdens de intake heb ik Peter aangegeven dat ik soms last krijg van mijn nek en schouders. Daarnaast is mijn lies en onderrug een zwakke plek, waar ik soms tijdens het fietsen last van krijg. Als ik aan het fietsen ben, ziet Peter al een aantal punten waar deze pijntjes vandaan kunnen komen. Tijdens de fit werkt Peter stap voor stap van ‘beneden naar boven’. De zooltjes zijn de eerste aanpassing, maar tijdens het fietsen merkt Peter ook op dat mijn schoenplaatjes te ver naar voren staan. Dit ziet hij zelf, maar het wordt bevestigd doordat de hoek van mijn enkel erg groot is. Dit kan efficiënter door de schoenplaatjes wat naar achter te verplaatsen, zodat deze midden onder de voorvoet komen te staan.
In combinatie met de custom zooltjes voel ik meteen dat dit veel stabieler voelt. Bijkomend voordeel is dat ik niet meer mijn cranks beschadig, omdat mijn voet niet naar binnen zakt tijdens het trappen. Nu de schoenplaatjes meer naar achteren staan, kan het zadel zelfs een paar millimeter hoger gezet worden.
De hoek van mijn heup is vrij klein, waardoor Peter mijn zadel verder naar voren plaatst. Ook merkt hij op dat mijn zadel lichtjes doorzakt en aan vervanging toe is. Met een nieuw zadel heb ik meer ondersteuning en dat zit wel weer wat lekkerder. Het gekke is dat ik er geen last van had maar wel merk dat een nieuw zadel beter zit. Als Peter nu een blik op de iPad werpt, ziet hij dat de hoek van mijn heup wel binnen de marge is, maar dat er ook nog ruimte is om deze te verbeteren.
Mijn zadelpen wordt vervangen door een zero-setback zadel, waardoor mijn zadel nog wat verder naar voren geplaatst kan worden. Hierdoor wordt de hoek van mijn heup nog wat groter, wanneer ik het pedaal op het hoogste punt heb. Bij een (te) kleine heuphoek worden bloedvaten naar je benen meer geknikt, wat een negatief effect kan hebben op de doorbloeding waardoor je sneller verzuurt. Een vervolgstap zou zelfs kunnen zijn om nog kortere cranks te monteren, maar dat is voor mij niet aan de orde.
Smaller stuur en diepere houding
De aanpassing die Peter doet aan de positie van het zadel, heeft direct effect op de belasting van mijn nek. Doordat ik verder naar voren zit, merk ik dat er meer ontspanning komt in mijn schouders. Daar waar ik eerder veel met opgetrokken schouders reed, merk ik dat ik ze nu meer kan laten hangen. Dit zien we ook terug op de iPad, waar de hoeken van mijn schouders en elleboog al binnen de marges komen. De ‘meer agressieve houding’ zorgt ervoor dat ik voor mijn gevoel veel meer kan duwen op de pedalen. Je kent het idee wel, dat je op het puntje van je zadel gaat zitten om veel kracht te zetten. Dat gevoel van hard kunnen trappen heb ik nu terwijl ik gewoon midden op het zadel zit, en dat zit toch echt veel comfortabeler.
Maar wat de bikefitting betreft zijn we pas op de helft. Want ondanks dat ik het gevoel heb dat ik meer kracht op de pedalen kan leveren en verlichting voel in mijn nek en schouders, hebben we deze punten nog niet eens aangepakt. Als Peter mijn schouders opmeet, blijken deze maar 37 cm breed. In combinatie met het huidige 42 cm stuur, is het niet vreemd dat ik spanning tussen m’n schouders en in m’n nek ervaar. Doordat ik mijn handen breder heb dan mijn schouders, trekken mijn schouderbladen naar elkaar waardoor ik niet ontspannen zit. Daar komt ook nog bij dat de afstand groter wordt, als je handen verder naar buiten staan. Kortom, ik moet een smaller stuur.
Retül heeft hier een mooie tool voor, waarmee je makkelijk kan spelen met verschillende stuurbreedtes en stuurpenlengtes. Deze wordt op mijn fiets gemonteerd, en na wat verschillende standen proberen en testen komen we uit op een 10 cm stuurpen in combinatie met een 38 cm breed stuur. Daarbij wordt er ook nog een spacer onderweg gehaald, zodat het stuur een halve centimeter lager staat. Uiteraard kijkt Peter telkens naar de iPad of we netjes binnen de marges blijven, maar hij weet uit ervaring precies welke aanpassingen daarbij horen. Los van die marges, is mijn gevoel natuurlijk ook belangrijk.
Alle aanpassingen op een rij:
– Custom zooltjes – meer stabiliteit in de schoen en voor de knieën
– Schoenplaatjes naar achteren – betere krachtoverbrenging
– Zadel verder naar voren – grotere heuphoek i.v.m. liesklachten (betere doorbloeding mogelijk)
– Zadelpen zonder setback – om zadel verder naar voren te zetten
– Nieuw zadel – meer stabiliteit
– 38 cm stuur – betere uitlijning met schouders ter voorkoming van nekklachten en betere buiging in elleboog voor ontspannen houding
Bovenstaande lijst met aanpassingen is het ideaalplaatje dat uit de meting komt. Een zadel naar voren zetten of de stand van je schoenplaatjes wijzigen kost niets. Maar nieuwe onderdelen, zoals een zadel, stuur, zadelpen en custom zooltjes kan natuurlijk flink in de papieren lopen. Dit zijn mogelijke kosten die naast de prijs van de bikefit komen. Een Body Geometry bikefit kost rond de € 250,-.
In overleg met de fitter kan je bepalen wat prioriteit heeft en kan je ook stap voor stap je fiets aanpassen naar je ideale houding. Daarnaast maakt het voor je houding niet uit of je een aluminium stuur of carbon cockpit kiest. Voor je portemonnee is dat wel een merkbaar verschil.
Conclusie
Ik ben behoorlijk verrast door de uitkomst van deze update. Voor mijn gevoel zat ik goed op de Crux, al had ik wel wat lichte klachten. Inmiddels heb ik al de nodige trainingen afgewerkt en ook een aantal wedstrijden gereden met deze nieuwe setup. Wijzigingen als een smaller stuur, en een progressievere houding hebben ook invloed op de rij-eigenschappen van de fiets. Dan kan de houding heel comfortabel zijn, maar als je er niet meer goed mee kan sturen is het niet heel handig.
Maar in mijn geval ben ik erg blij met deze aanpassingen. Doordat mijn houding veel verder naar voren is op de fiets en ik meer ontspannen zit, heb ik geen last meer van mijn nek en schouders. Daarbij heb ik het idee dat ik langer kracht kan leveren vanuit mijn onderrug en ik heb ik minder snel last van verzuurde bovenbenen. Ook heb ik meer controle en kan ik de fiets (nog) meer in de bochten ‘gooien’.
Zelfs als je het idee hebt dat je wel goed op een fiets zit, blijkt er nog ruimte voor verbetering. Dit komt onder andere door nieuwe ontwikkelingen vanuit de profs, als ook nieuwe producten vanuit de industrie. Daarnaast veranderd ook je lichaam naarmate je ouder wordt en kan ik een bikefit, of een update ervan echt aanraden. Het is de investering meer dan waard, aangezien je comfortabeler en zonder klachten nog meer plezier haalt uit je fietsritten.
via Specialized
