Ben jij al van het padje af? Even los van de flauwe woordgrap, de kans is steeds groter dat jouw derailleur niet meer met een traditioneel pad aan het frame van je race- of gravelbike is gemonteerd. Bij ons op kantoor worden nog steeds regelmatig vraagtekens gezet bij welke term nou precies waarop duidt. Dus vooral voor jou en een beetje voor mijn collega’s dit bondige naslagwerk over UDH, Full Mount en Hangerless Interface.
Wat is UDH?
Even kort. De termen (en verwarring) zijn ontstaan in het kamp van SRAM. Zij zagen namelijk een betere manier om de derailleur op je fiets te monteren. En een universelere manier, met zo bleek later een masterplan. Dat brengt me zo op de UDH, maar eerst de essentiële verandering. ‘Vroeger’ kreeg elk frame een ander padje. Een vervangbaar stukje metaal dat sowieso per fabrikant, maar ook nog vaak per type frame verschilde. Ellende bij schade, want dan moest je op zoek naar dat specifieke padje voor jouw specifieke frame. De wens: iets universeels, althans zo verkocht SRAM het in 2019 aan de industrie.
De Universal Derailleur Hanger werd geïntroduceerd om een einde te maken aan al die verschillende padjes, door één soort montagestandaard op het frame af te dwingen. Een universeel padje dus. Niet geheel toevallig was dat een grote ronde opening in het frame waardoor de UDH-pad in alle nieuwe frames zou passen, want waarschijnlijk wist SRAM toen al vrij zeker dat ze ook met hun Full Mount-derailleur zouden komen. Hé, een nieuwe term. Kom ik zo op. Belangrijk voor nu: de UDH is dus het stukje metaal dat de verbinding is tussen het frame en je derailleur. Nieuwe frames geven tegenwoordig aan dat ze UDH-compatible zijn. Dit houdt in dat je frame geschikt is voor het universele padje (UDH).
Frames met Hangerless Interface
En hier begint vaak de verwarring. Wat in de volksmond UDH-geschikt of een UDH-compatible dropout wordt genoemd, daar heeft SRAM de term Hangerless Interface voor bedacht. Een frame dat geschikt is voor een UDH, heeft dus ook een Hangerless Interface als we de officiële term gebruiken.
Terug in de geschiedenis: het duurde na de introductie van UDH nog tot 2023 voordat SRAM de eerste padloze derailleur introduceerde onder de term Eagle Transmission T-Type. Destijds een mountainbikegroep, maar inmiddels zijn er ook gravelgroepen die zonder pad op het frame zitten en met T-Type tandwielen.
Voordat we duiken in die padloze derailleurs: de Hangerless Interface is dus de officiële benaming die werd geïntroduceerd met de padloze derailleurs, maar SRAM is de enige die zulke derailleurs maakt. Andere merken zoals Shimano houden voor alsnog vast aan de traditionele pad, die dus in het geval van nieuwe frames negen van de tien keer met een Universal Derailleur Hanger (al dan niet van SRAM) aan het frame hangt. De Hangerless Interface zorgt er dus voor dat je een UDH-hanger nodig hebt voor derailleurs die je niet direct aan het frame kan hangen.
Klaar voor Full Mount derailleurs
Dan nog die laatste term: de Full Mount duidt op het soort derailleur, namelijk die padloze derailleurs die sinds 2023 worden aangeboden door SRAM. Ze noemen dit ook wel direct mount. De Hangerless Interface maakt dat de steekas van het wiel dwars door de bevestiging van de derailleur loopt. Daarnaast zit de Full Mount aan beide zijden van het frame vast. Anders dus dan bij de conventionele derailleur.
Gek genoeg is SRAM zelf ook nog niet volledig over op Full Mount derailleurs. Met name op de weg zie je nog veel groepen met een voorderailleur. Omdat groepen met die voorderailleur meer beweging en speling op de achterderailleur nodig voor de kettinglijn, werkt dit (nog) niet met een Full Mount achterderailleur. Die groepen zijn ook bij SRAM nog steeds door middel van een UDH met het frame verbonden. Waarschijnlijk is het een kwestie van tijd dat ook die groepen over gaan op Full Mount derailleurs en als je nu een gravelbike koopt met een SRAM-groep, is de kans groot dat het in een 1×12 of 1×13 speed afmontage is. Ook die derailleurs zijn inmiddels Full Mount.
Tot slot, mocht je bang zijn dat we straks compleet afhankelijk zijn van SRAM… Nee, dat zal niet het geval zijn. Hoewel SRAM patent heeft op het UDH-ontwerp én de pad, bieden ze dat aan als open standaard. Daardoor mag iedereen gratis gebruik maken van UDH en dus ook zelf padjes produceren, maar wat niet onder de open patenten valt is de Full Mount-derailleur. Die constructie mag alleen SRAM produceren. Daardoor zal Shimano of een andere fabrikant dus iets significant anders moeten verzinnen om een padloze derailleur aan de Hangerless Interface van frames te plaatsen.
Samenvattend
UDH – is de nieuwe universele pad als verbinding tussen derailleur en frame
Hangerless Interface – Een frame geschikt voor UDH heeft een Hangerless Interface
Full Mount – De specifieke derailleurs van SRAM die je zonder UDH direct aan het frame bevestigd
